Leren rekenen kan sneller en beter

30 januari 2012

In groep 1 en 2 van de basisschool kunnen kinderen sneller en beter leren rekenen met een meer systematisch opgebouwd onderwijsprogramma. Voor oudere kinderen biedt een rekenaanbod met systematisch gebruik van visuele hulpmiddelen, zoals blokjes en kralenkettingen, veel voordelen. Dit blijkt uit de studie van NWO-onderzoekers Egbert Harskamp en Annemieke Jacobse, beiden werkzaam aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Harskamp en Jacobse onderzochten het effect van nieuwe vormen van instructie in het rekenonderwijs. Zij bekeken de uitkomsten van veertig experimentele onderzoeken die gericht waren op verbetering van het rekenen. Uit hun studie blijkt onder meer dat een regelmatig en duidelijk gestructureerd programma met een variatie aan werkvormen kleuters sneller en beter leert rekenen dan in het nu gebruikelijke onderwijs, dat meestal geen gestructureerd programma biedt. Goede werkvormen zijn bijvoorbeeld het gebruik van prentenboeken over rekenen, kringgesprekken, rekenspelletjes en liedjes. Ook korte, gerichte bordspellen of spellen met de computer helpen bij een betere ontwikkeling van de telvaardigheid en het getalbegrip van kleuters.

'Visualisering is een goede methode voor iets oudere kinderen', vertelt Egbert Harskamp, bijzonder hoogleraar effectieve leeromgevingen aan de Rijksuniversiteit Groningen. 'Voor het optellen en aftrekken tot honderd blijkt bijvoorbeeld het aanbieden van rijen blokjes of een kralenketting in een tienstructuur de rekenprestaties aanzienlijk te verbeteren, mits er een duidelijke opbouw in de methode zit. De rekenmethodes die Nederlandse scholen nu gebruiken, bevatten wel visuele modellen voor optellen en aftrekken, maar deze modellen hangen doorgaans niet op een gestructureerde manier samen. Het door elkaar gebruiken van deze modellen kan voor leerlingen verwarrend werken.'

Verder is het gebruik van de computer in het rekenonderwijs effectief. In Nederlandse rekenmethodes loopt de behandeling van verschillende vormen van rekenen door elkaar en worden in een les diverse onderwerpen aangeboden. Educatieve computerprogramma's hebben als voordeel dat ze op een consistente manier zijn opgebouwd en de stof onderdeel voor onderdeel aandragen. Bovendien bieden goed ontworpen computerprogramma's instructie-, controle- en feedbackonderdelen voor leerlingen. En de leraar kan bijhouden hoe de prestaties van de leerlingen vorderen en waar bijsturing nodig is.

De studies zijn gedaan in Engelstalige landen. Ze gaan over getalbegrip, hoofdbewerkingen, meten en meetkunde, verhoudingsrekenen (procenten, breuken en verhoudingen) of het oplossen van toepassingsopgaven. Er waren in totaal ruim 6800 leerlingen uit het primair onderwijs bij betrokken. Het overzicht van de studies is gepubliceerd in twee uitgaven: A Meta-Analysis of the Effects of Instructional Interventions on Students' Mathematics Achievement  en Effectieve rekeninstructie met hulp van computers. Deze laatste publicatie is vooral bedoeld voor leraren.

Het onderzoek werd gefinancierd door de Programmaraad voor het Onderwijsonderzoek, onderdeel van NWO. Het volledige onderzoeksrapport is te downloaden op de NWO-site via www.nwo.nl/proo. Ook is daar een populaire Nederlandstalige versie beschikbaar en een praktische vertaling van een groot deel van het onderzoek in de vorm van een brochure.

Over NWO

De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) is met een budget van ruim 500 miljoen euro per jaar een van de grootste wetenschapsfinanciers in Nederland. NWO stimuleert kwaliteit en vernieuwing in de wetenschap door het beste onderzoek te selecteren en financieren. NWO beheert onderzoeksinstituten van (inter)nationaal belang, geeft mede richting aan het wetenschappelijk onderzoek in Nederland en brengt wetenschap en maatschappij dichter bij elkaar. Onderzoeksvoorstellen worden beoordeeld en geselecteerd door vooraanstaande wetenschappers uit binnen- en buitenland. Dankzij financiering van NWO kunnen meer dan vijfduizend wetenschappers onderzoek doen.

..............................

Meer informatie:

laatst gewijzigd op 3 februari 2012